Tết du học sinh Nga xa nhà và nỗi niềm trăn trở

Chỉ cần một đoạn clip ngắn ghi lại cảnh mọi người xúm nhau gói bánh chưng hay dọn dẹp nhà cửa trên mạng xã hội cũng đủ khiến trái tim tôi thắt lại. Ở nơi tuyết phủ trắng những mái nhà, giữa mùa đông lạnh buốt của nước Nga, một du học sinh Việt Nam như tôi chợt thèm một cái Tết đủ đầy – không phải là mâm cỗ linh đình, mà là cảm giác được ngồi quây quần bên gia đình, nghe tiếng mẹ cười và mùi nồi bánh chưng đang nghi ngút khói nơi góc bếp. Tết – cái khái niệm từng quá đỗi quen thuộc – giờ đây trở thành điều gì đó thiêng liêng, sâu lắng và cũng xa vời hơn bao giờ hết.

Chúng tôi – những người trẻ chọn du học Nga để tìm kiếm tương lai mới – bước vào hành trình ấy với hành trang là học bổng Nga, là ước mơ lớn và trái tim đầy nhiệt huyết. Nhưng không ai trong chúng tôi được chuẩn bị kỹ càng cho cảm giác trống trải khi Tết đến. Khi phần lớn bạn bè quốc tế ở trường Đại học Tổng hợp Quân sự Vô tuyến điện tử thành phố Cherepovets vẫn quay cuồng trong lịch học hay các bài thi cuối kỳ, chúng tôi – những sinh viên Việt – lại chậm lại một nhịp, tự gói ghém trong lòng mình những kỷ niệm quê hương.

Những ngày giáp Tết, mạng xã hội như một khung cửa sổ mở ra cả thế giới, và cũng chính là nơi nhắc nhở chúng tôi về những điều mình đang thiếu. Ở đó, từng dòng trạng thái khoe nhà vừa dọn xong, từng bức ảnh bánh chưng vừa vớt khỏi nồi, từng thước phim ngắn quay lại khoảnh khắc gia đình sum họp… đều là những mảnh ghép sống động của một cái Tết Việt mà chúng tôi chỉ còn có thể ngắm nhìn từ xa. Cảm giác ấy thật khó tả – vừa ngọt ngào, vừa đau đáu, như một sợi dây vô hình cứ kéo lòng mình về phía quê hương.

Ở Cherepovets, nơi tôi theo học ngành kỹ thuật truyền thông và điện tử, mùa đông lạnh cóng đến mức hầu như chẳng ai muốn bước chân ra đường nếu không thực sự cần thiết. Thế nhưng, trong căn phòng ký túc nhỏ, chúng tôi vẫn cố gắng nhóm lên một mùa xuân của riêng mình. Cùng nhau nấu nướng, trang trí, chia sẻ chút ít những món ăn ngày Tết như bánh chưng, giò lụa, thịt kho tàu. Dù nguyên liệu thiếu thốn, tay nghề không khéo như mẹ ở nhà, nhưng từng miếng ăn, từng nụ cười đều chứa chan tình cảm. Đó là cách chúng tôi tự chữa lành nỗi nhớ nhà, và cũng là cách để giữ gìn bản sắc Việt giữa lòng nước Nga xa lạ.

Tết xa quê không chỉ là chuyện thiếu đi không khí nhộn nhịp, mà là cả một quá trình trưởng thành lặng lẽ. Chúng tôi học cách tự tay nấu một bữa cơm đủ đầy, tự gọi điện về chúc Tết từng người trong gia đình, và tự lên kế hoạch cho một năm mới với nhiều mục tiêu rõ ràng hơn. Cuộc sống du học nơi xứ người dạy chúng tôi biết trân trọng những điều tưởng như rất đỗi bình thường: một cái ôm từ mẹ, một bữa cơm đầy đủ các thành viên, một buổi tối ngồi xem Táo quân cùng cả nhà. Có lẽ chỉ khi mất đi – hoặc ở quá xa – con người ta mới hiểu giá trị thực sự của những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy.

May mắn thay, dù ở Nga, chúng tôi vẫn không hề đơn độc. Cộng đồng du học sinh Việt Nam nơi đây, tuy không quá đông đúc, nhưng luôn sẵn sàng chia sẻ, hỗ trợ nhau trong những ngày đặc biệt như thế này. Một cuộc gọi mời nhau qua ăn Tết, một lời chúc năm mới ấm áp, hay đơn giản chỉ là việc cùng nhau ngồi gói bánh trong căn bếp nhỏ – tất cả đủ để xua tan giá lạnh, đủ để trái tim người xa xứ cảm thấy mình vẫn còn thuộc về một điều gì đó rất thân quen.

Dẫu không thể về nhà, chúng tôi vẫn luôn hướng về Việt Nam – nơi có người thân đang chờ đợi những cuộc gọi vội vàng, nơi có những ký ức ấu thơ về Tết luôn tươi mới và trọn vẹn. Tết ở Nga có thể thiếu màu sắc, thiếu sự náo nhiệt, nhưng lại là một Tết của suy ngẫm, của trưởng thành và của những cảm xúc không dễ gọi thành lời. Nó nhắc nhở tôi rằng, du học không chỉ là học kiến thức, học tiếng Nga, mà còn là học cách làm người lớn, học cách nhớ thương một cách có trách nhiệm và biết yêu thương sâu sắc hơn.

Dù mỗi cái Tết xa nhà đều gói gọn trong vài món ăn đơn sơ, vài khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng chính những cái Tết như thế đã khắc sâu trong tôi một điều: rằng quê hương không chỉ nằm ở một nơi chốn, mà còn sống trong tim mỗi người, trong từng ký ức, từng nỗ lực giữ gìn truyền thống. Và rằng, dù đang học tập ở đâu, dù có bao xa, chúng tôi – những du học sinh Việt Nam tại Nga – vẫn mang trong mình một phần mùa xuân rất Việt Nam, một niềm tin rằng mai này, khi đã trở về, chúng tôi sẽ kể lại với tất cả tự hào: Tết nơi đất khách đã dạy chúng tôi lớn lên như thế nào.

Tâm sự của bạn T.D. – sinh viên trường Vô tuyến điện tử Cherepovets