Irkutsk và những mùa xa quê của du học sinh Việt

Có những đêm dài đến mức ta tưởng như bình minh sẽ không bao giờ đến. Có những sớm mai bỗng thấy mình lạc lõng trong một thành phố không tiếng Việt, không mùi nếp mới, không dáng mẹ lom khom bên mâm cúng. Và rồi, giữa cái se lạnh tưởng chừng chỉ thuộc về mùa đông, tôi chợt thấy Irkutsk – nơi mình từng nghĩ chỉ là điểm dừng chân của những năm tháng du học Nga – lại hóa thành một phần ký ức dịu dàng mà mình chẳng thể rời xa.

Tôi đến Irkutsk vào một ngày tháng chín, khi mùa thu vừa kịp chạm ngõ và thành phố như thở ra hơi lạnh đầu mùa. Lúc ấy, trong vali không có gì ngoài vài bộ quần áo, một chút can đảm, vài dòng tiếng Nga còn ngập ngừng trên đầu lưỡi và một tấm học bổng Nga mà tôi từng hằng ao ước. Tôi không biết rằng, nơi này sẽ dạy tôi trưởng thành theo một cách chậm rãi mà sâu sắc đến vậy.

Du học Nga – với tôi – không chỉ là hành trình học tập nơi đất khách mà còn là hành trình chấp nhận nỗi cô đơn, học cách sống chung với nhớ thương, và hơn cả, là học cách giữ gìn những phần nhỏ nhất của quê hương trong tim mình. Có những ngày Irkutsk lạnh đến mức nước mắt cũng muốn đông lại, và tôi phải học cách tự an ủi mình bằng một bát canh nóng hay một đoạn nhạc quê hương mơ hồ vang lên từ điện thoại cũ. Có những đêm, giữa ánh đèn vàng nhạt của khu ký túc xá, tôi ngồi viết nhật ký bằng tiếng Việt để không quên mất mình là ai giữa những buổi thảo luận toàn tiếng Nga, những giáo trình dày đặc và những ánh nhìn xa lạ.

Irkutsk không giống Hà Nội, không giống Sài Gòn, càng không giống bất kỳ thành phố nào tôi từng biết. Nơi đây mùa đông phủ đầy tuyết trắng, mùa hè ngắn đến ngỡ ngàng, và mùa thu đẹp đến nao lòng. Nhưng chính sự khác biệt ấy lại trở thành nền cho những xúc cảm rất thật, rất riêng của một du học sinh Việt Nam xa quê. Tôi nhớ những chiều cuối tuần cùng bạn bè đi chợ Việt, cố tìm cho bằng được chai nước mắm hay mớ rau thơm để nấu một bữa cơm giống nhà nhất có thể. Tôi nhớ những dịp Tết phải học online xuyên đêm vì múi giờ lệch, nhưng vẫn tranh thủ khoác lên mình tà áo dài, thắp nén nhang thơm và gọi về chúc Tết bố mẹ. Những việc nhỏ bé ấy, trong khung cảnh lạnh lẽo của thành phố Siberia, lại trở thành cách duy nhất để giữ cho mình một phần quê hương – thứ không ai có thể mang đi hay đánh mất.

Học bổng Nga đưa tôi đến đây, nhưng chính những con người và cảm xúc ở Irkutsk mới khiến tôi ở lại – bằng trái tim. Những thầy cô tận tâm giảng dạy dù biết tôi còn vấp váp với tiếng Nga. Những người bạn quốc tế luôn kiên nhẫn lắng nghe khi tôi diễn đạt vụng về bằng vốn từ ít ỏi. Và cả cộng đồng người Việt nhỏ bé nhưng luôn ấm áp, nơi mỗi cái ôm hay cái nắm tay cũng đủ khiến mùa đông bớt giá lạnh.

Tôi không lý tưởng hóa cuộc sống du học – nó cô đơn, vất vả và nhiều khi quá sức. Nhưng tôi biết ơn vì mình đã chọn con đường này, vì nhờ đó, tôi hiểu hơn về giá trị của gia đình, của ngôn ngữ mẹ đẻ, của sự gắn bó vô hình mà mãnh liệt giữa con người và quê hương. Irkutsk không phải nơi tôi sinh ra, nhưng là nơi tôi học cách lớn lên – không chỉ về tuổi tác, mà cả về lòng kiên nhẫn, sự biết ơn và tình yêu dành cho cội nguồn.

Giờ đây, mỗi khi hè về, Irkutsk bỗng dịu dàng như một lời thì thầm. Những con phố dài, ánh nắng chậm rãi trườn qua từng bậc cửa sổ, và gió nhẹ như thể muốn giữ người ở lại. Thành phố này, dẫu không rộn ràng như quê hương, nhưng lại là nơi tôi từng rơi nước mắt, từng bật cười, từng gửi gắm cả thanh xuân trong những ngày du học xa nhà. Và có lẽ, chính vì thế, Irkutsk mãi là nơi tôi muốn nhớ về – như một mái nhà thứ hai, nơi từng mùa đi qua đều để lại trong lòng tôi một vệt sáng dịu dàng.

Tâm sự của bạn A.D. – sinh viên trường tổng hợp Irkutsk